2018-жылдын 24-апрелинен 25-апрелине чейин Ош шаарында Кыргыз Республикасынын Баткен, Жалал-Абад жана Ош облустарынын жергиликтүү сотторунун 23 судьясы үчүн сот этикасынын маселелери боюнча эки күндүк семинар өткөрүлдү.

Тренер катары Ош облустук сотунун экс-судьясы, Сот адилеттигинин жогорку мектебинин лектору — Калыгул Салиев, отставкадагы судья, Сот адилеттигинин жогорку мектебинин лекторуЛ.В. Гутниченколор чыгышты. Лариса Викторовнанын кесипкөйлүүлүгү жана жашоо тажрыйбасы, акылмандыгы жана харизмасы баарына жогорку моралдуу жана адилеттүү болууга дем берет. Этика кодекси жана башка моралдык принциптер эск-судьянын оозунан кандайдыр бир сыйкырдуу күчкө ээ болуп угуучуларды ынандырат.

“Силердин күнүмдүк ишиңер чоң жоопкерчиликти талап кылат жана өтө татаал моралдык жана психологиялык жүк менен коштолот, бирок, ага карабастан, силер жогорку этикалык жана моралдык сапаттардын үлгүсү болууга, жарандардын көйгөйлөрүн эч ким түшүнбөгөндөй түшүнүүгө жана туюуга тийишсиңер. Судья катары силердин ар бириңердин кесиптик жана адеп милдетиңер — обьективдүү жана адилеттүү болуу, укукту жана укук колдонуу тажрыйбасын билүү, каралып жаткан иштердин ар бир нюанстарын эске алуу, ар бир укуктук ченемдин артында конкреттүү адам тургандыгын эске алуу керек” — деди Л.В. Гутниченко.

Өнүккөн  өлкөдө судьялардын кесиптик этикасы жана деонтологиянын француз модели жөнүндө отставкадагы магистрат, Франциянын Жогорку магистратура кеңешинин мүчөсү Жан-Мари Юе айтып берди.

Мындай семинарлардын маанилүүлүгү судьялардын иши адамдардын укуктарына жана кызыкчылыктарына тиешелүү болгондугунда, себеби судья — кызмат адамы, бийликтин өкүлү болуп саналат, бийликтик ыйгарым укуктарына ээ. Ар кандай кол салуулардан жарандардын, коомчулуктун  жана мамлекеттин кызыкчылыктарын коргоо үчүн аларга бул ыйгарым укуктар берилген, жана  башка адамдар менен кызматтык сүйлөшүүлөрдө мамлекеттик бийликтин атынан чыгышат.

Дүйнө жүзү боюнча судья кызмат орду юридикалык карьеранын таажысы болуп саналат. Судья болуу  биздин өлкөдө да кадыр-барктуу. Судьялардын кесиптик иши моралдык принциптер жана ченемдерге ылайык келүүсү, мамлекеттик бийликтин жана анын өкүлдөрүнүн беделин  сактоого тийиш. Мамлекеттик милдеттерди аткаруу бийлик өкүлдөрүнөн мамлекет алдындагы парзын  сезүүнү талап кылат. Башка адамдардын тагдырын чечүүчү адамдар өз чечими, иши үчүн жоопкер экендигин билүүгө тийиш.

Кызматта болгон бардык мезгил ичинде судья анын көз карандысыздыгынан жана калыстыгынан шек туудура турган жана кызыкчылыктардын жаңжалына алып келе турган эч кандай башка ишмердикти ишке ашырбашы керек. Судьядан өзүн кармана билүүчүлүк, обьективдүүлүк, аналитикалык ой жүгүртүү, калптан чындыкты ажырат билүүсү талап кылынат. 

Ошондой эле судья анын кесиптик ишмердигиндеги коррупциялык укук бузуулардын алдын алуу боюнча бардык акыркы жана андан көз каранды болгон чараларды кабыл алууга милдеттүү.

Семинар теориялык презентацияларды, практикалык көнүгүүлөрдү, топто иштөө, интерактивдик сессиялар жана катышуучулар — кайра дайындалган судьялар жана 5 же андан көп тажрыйбасы бар судьялар ортосунда интенсивдүү пикир алышууну камтыды. Сот этикасынын талаптарын жана стандарттарын сактоо судьялардын жеке жана кесиптик сапаттарын жакшыртуу, сот органдарынын имиджин жогорулатуунун  негизги фактору болуп саналат. Европа биримдигинин долбоору, тактап айтканда анын JCI компоненти, ушундай аталыштагы  окутууларга  жана Сот адилеттигинин жогорку мектеби менен Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун макулдугу менен Долбоордун “Экинчи фазасы” боюнча Кыргызстанда  этикалык эрежелерди  сактоону ишке ашырууга  өзгөчө көңүл бурат.

Бул иш-чара “Кыргыз Республикасында укук үстөмдүүлүгүн бекемдөөгө колдоо көрсөтүү” Европа биримдигинин долбоору менен биримдикте 2018-жылга Сот адилеттигинин жогорку мектебинин Окуу планына ылайык  өткөрүлдү.