Астана шаарында «Административдик юстиция жана анын укук үстөмдүгүн камсыздоодогу ролу» аттуу эл аралык форум өз ишин аяктады.
Бул форум Казакстан Республикасында административдик юстиция институту киргизилгенинин беш жылдыгына арналган.
Форумдун ишине Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Төрагасынын орун басары Нургуль Бакирова катышууда.
Казакстан Республикасынын Президенти Касым-Жомарт Токаев Астанадагы форумдун катышуучуларын куттуктап, масштабдуу мамлекеттик реформалар, административдик юстицияны өнүктүрүү жана «Мыйзам жана Тартип» принцибин чыңдоо коом менен ачык диалогдун негизинде гана жана жарандардын кызыкчылыгы үчүн ишке ашырылып жатканын баса белгиледи.
Пленардык жыйынды Казакстан Республикасынын Жогорку сотунун төрагасы Асламбек Мергалиев алып барды. Форумдун уюштуруучулары болуп Казакстан Республикасынын Жогорку соту, Казакстан Республикасынын Сот администрациясы, Казакстан Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин Инвестициялар боюнча комитети, «Атамекен» Улуттук ишкерлер палатасы жана Казакстандын Инвесторлор ассоциациясы саналат.
Форумдун алкагында «Бизнес жана мамлекет: кызыкчылыктардын тең салмактуулугу» жана «Административдик юстиция конгресси» аттуу эки тематикалык сессия өткөрүлдү. Катышуучулар мамлекеттин, бизнестин жана инвесторлордун кызыкчылыктарынын ортосунда адилеттүү тең салмактуулукту камсыз кылуунун актуалдуу маселелерин, ошондой эле Казакстан Республикасында жана жалпы Евразия мейкиндигинде административдик юстиция институтун өнүктүрүүнүн келечегин талкуулашты. Ошондой эле административдик сот өндүрүшүн реформалоо жана административдик юстициянын чөйрөсүн кеңейтүү мүмкүнчүлүктөрүнө өзгөчө көңүл бурулду.
Административдик юстиция конгресси Астана шаардык сотунун алдында беш жыл бою иштеп келген жана административдик укукту өнүктүрүү жана административдик мыйзамдарды өркүндөтүү маселелерин талкуулоо үчүн түзүлгөн Дискуссиялык клубдун натыйжасы болду.
Форумда сөз сүйлөгөн Нургуль Бакирова Кыргыз Республикасынын административдик юстицияны калыптандыруу жана өнүктүрүү боюнча өзүнүн тажрыйбасы бар экенин белгиледи.
«2016-жылдын май айынан тартып Кыргыз Республикасында “Административдик иштин негиздери жана административдик жол-жоболор жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамы колдонулуп келет. Бул мыйзамдын, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Административдик-процесстик кодексинин кабыл алынышы өлкөдө административдик юстициянын өнүгүүсүндөгү жаңы этапты белгиледи. Аталган ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгууда Батыш Европанын алдыңкы мамлекеттеринин, анын ичинде Германиянын, Австриянын жана Нидерланддардын, ошондой эле постсоветтик өлкөлөрдүн – Азербайжандын, Армениянын, Грузиянын, Латвиянын, Литванын жана Эстониянын тажрыйбасы эске алынган. Бул тажрыйба Кыргыз Республикасынын укуктук тутумунун өзгөчөлүктөрүн жана шарттарын эске алуу менен ылайыкташтырылган», – деп белгиледи Нургуль Бакирова.
Өз сөзүндө Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Төрагасынын орун басары чет өлкөлүк инвесторлор катышкан иштер боюнча сот практикасына жүргүзүлгөн талдоонун жыйынтыктарын да сунуштады.
«Кыргыз Республикасы инвестициялык талаштарды кароо жаатындагы сот практикасынын туруктуу өнүгүүсүн көрсөтүүдө. Кыргыз Республикасынын Жогорку соту укук колдонуу практикасынын бирдиктүүлүгүн камсыз кылууда жана төмөнкү инстанциядагы соттор үчүн милдеттүү болгон укуктук позицияларды калыптандырууда негизги ролду ойнойт.
Сот тутумунун натыйжалуулугун жана чет өлкөлүк инвесторлордун укуктарын коргоо деңгээлин баалоо максатында 2024–2025-жылдары Кыргыз Республикасынын биринчи жана апелляциялык инстанциядагы соттору тарабынан каралган иштерге талдоо жүргүзүлгөн. Бул мезгил аралыгында биринчи инстанциядагы соттор чет өлкөлүк инвесторлор катышкан 40 ишти карашкан.
Талаштардын эң кеңири тараган категориялары төмөнкүлөр болду:
— карыздарды өндүрүү жана акчалай милдеттенмелерди аткаруу боюнча талаштар;
— келтирилген чыгымдардын ордун толтуруу жана моралдык зыян үчүн компенсация өндүрүү боюнча иштер;
— юридикалык жактарга катышуу жана башкаруу органдарынын чечимдерин талашуу маселелерин камтыган корпоративдик талаштар;
— банкроттук жол-жоболору жана кредиторлордун талаптары менен байланышкан талаштар;
— эмгек талаштары, анын ичинде эмгек акыны жана башка төлөмдөрдү өндүрүү боюнча иштер;
— ишкердик беделди коргоо жана бүтүмдөрдү жараксыз деп таануу боюнча иштер», – деп белгиледи Нургуль Бакирова.
Анын айтымында, жүргүзүлгөн талдоонун жыйынтыктары Кыргыз Республикасында инвесторлордун укуктарын сот аркылуу коргоонун абалы боюнча бир катар маанилүү тыянактарды чыгарууга мүмкүндүк берет.
«Эң оболу, сот адилеттигине реалдуу жеткиликтүүлүк камсыздалган. Инвесторлор өздөрүнүн бузулган укуктарын коргоп, доогер катары гана эмес, жоопкер катары да сот процесстерине активдүү катышышат. Бул сот тутуму талаштарды чечүүнүн натыйжалуу жана жеткиликтүү механизми катары кабыл алынып жатканын, ошондой эле улуттук сот институттарына болгон ишенимдин белгилүү бир деңгээли калыптанганын көрсөтөт.
Сот процессине толук кандуу катышуу, процесстик укуктарды ишке ашыруу жана соттук коргоого ээ болуу мүмкүнчүлүгү жагымдуу инвестициялык климаттын негизги критерийлеринин бири болуп саналат», – деп сөзүн жыйынтыктады Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Төрагасынын орун басары Нургуль Бакирова.
