Кыргыз Республикасынын сот тутумунда сот процесстеринин катышуучуларын электрондук түрдө кабарлоонун заманбап механизми ийгиликтүү ишке киргизилип, учурда натыйжалуу колдонулууда.
Пресс-конференцияга Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Аппарат Жетекчисинин орун басары Аман Джумалиев, ошондой эле сот тутумун санариптик өнүктүрүү маселелери боюнча жумушчу топтун мүчөлөрү — Жалал-Абад облустук сотунун судьясы Азамат Узакбаев, Ош шаардык сотунун судьясы Бактыбек Сыдыгалиев, Чүй облусунун Сокулук райондук сотунун судьясы Нурайым Кенжетаева катышты.
Мурда жарандар кагаз түрүндөгү сот чакыруусун бир нече жума күтүүгө аргасыз болушчу. Сот иштеринин создугушунун негизги себептеринин бири соттордо тараптардын тийиштүү түрдө кабардар болгонун өз убагында ырастоочу маалыматтын жоктугу эле.
Электрондук форматка өтүү менен бул жагдай толугу менен өзгөрдү. 2026-жылдын май айында гана «Сот» автоматташтырылган маалыматтык системасы аркылуу сот процесстеринин катышуучуларына 10 634 SMS-билдирүү жөнөтүлгөн. Эми сот отурумунун күнү, убактысы жана өткөрүлө турган жери тууралуу маалымат автоматтык түрдө SMS жана электрондук почта аркылуу жөнөтүлөт. Мындан тышкары, сот отурумунун алдында система милдеттүү түрдө кайрадан эскертүү жөнөтөт.
Иштерди кароо мөөнөттөрүн кыскартуудан тышкары, санариптештирүү олуттуу экономикалык натыйжа берет. Мурда почта аркылуу жөнөтүлгөн билдирүүлөр мамлекет үчүн ири чыгымдарды талап кылган.
Тактап айтканда:
- 2024-жылы Жогорку соттун почта чыгымдары 6,5 миллион сомдон ашкан, ал эми жергиликтүү соттордун чыгымдары болжол менен 67 миллион сомду түзгөн;
- 2025-жылы сот иштерин жана материалдарын жөнөтүүгө байланыштуу почта чыгымдарынын жалпы көлөмү 83,5 миллион сомго жеткен.
Электрондук билдирүүлөрдү киргизүү менен бул бюджеттик каражаттарды үнөмдөөгө жана адам ресурстарын натыйжалуу пайдаланууга мүмкүнчүлүк түзүлөт. Эми соттун аппараттары миңдеген каттарды таңгактоого, тариздөөгө жана кол менен жөнөтүүгө убакыт коротпойт.
Мыйзамдарга ылайык, соттор процесстин катышуучуларын кабардар кылуу боюнча бардык зарыл чараларды көрүүгө милдеттүү. Ушуга байланыштуу процессуалдык мыйзамдарга заманбап байланыш каражаттары аркылуу билдирүү жөнөтүүнүн тартибин жөнөкөйлөштүргөн өзгөртүүлөр киргизилген. Бүгүнкү күндө электрондук билдирүүлөрдүн юридикалык күчү салттуу почта аркылуу жөнөтүлгөн сот чакыруулары менен бирдей болуп саналат.
Маалымат жыйынында жарандарга сотко кайрылууда же арыз берүүдө өздөрүнүн актуалдуу телефон номерлерин жана электрондук почта даректерин сөзсүз көрсөтүү зарылдыгы белгиленди. Бул билдирүүлөрдүн өз убагында жеткирилишин камсыз кылат.
Ошондой эле судьялар жарандарды сак болууга чакырышты. «Сот» автоматташтырылган маалыматтык системасынан жөнөтүлгөн расмий SMS-билдирүүлөрдө жана электрондук каттарда эч качан шектүү шилтемелер болбой турганы өзгөчө белгиленди.
